شاید بعد از تجربه ویروس کرونا متوجه شده باشیم که تجمیع دانشگاههای سراسری خوب در تهران و وجود دانشجویانی از سراسر کشور در این شهر چه مسائلی را به دنبال دارد. ممکن است یک بیماری ویروسی در تهران همهگیر شود، دانشجویان خوابگاهی را مبتلا کند و با بازگشت این دانشجویان به خانه و کاشانه، این ویروس در کل کشور پخش شود. اتفاقی که در ماجرای کرونا نیز محتمل بود؛ چراکه خوابگاهها تا یک هفته بعد از تعطیلی دانشگاهها، باز بود و دانشجویان پس از هفت روز به شهرهای خود برگشتند.
یک دانشجوی ورودی سال ۹۵ دانشگاه علامه میگوید:«بعد از تعطیلی دانشگاه، یک هفته در خوابگاه ماندم. خوابگاه، محیط کوچکی است که در آن جمعیت زیادی زندگی میکنند. به همین دلیل این امکان وجود دارد که یک نفر بهداشت فردی را رعایت کند اما بقیه رعایت نکنند. در طول این مدت، مدام دستگیره در و تختم را ضدعفونی میکردم اما نمیدانستم که با آشپزخانه، دستشویی و حمام مشترک چه کار کنم؟ از طرف دیگر، من به علت شیوع ویروس به شکل فردی رعایت میکردم و بیرون نمیرفتم اما هماتاقیهای من از خوابگاه بیرون میرفتند و این موضوع امکان ابتلا را بالا میبرد»
مسئله نظافت خوابگاهها، یک مشکل قدیمی است و به تجربه کرونا محدود نمیشود. در واقع، میتوان گفت ما با چیزهایی مواجه هستیم که در عین جدید بودن، جدید نیستند؛ بحرانهایی که در گذشته وجود داشتند اما در شرایط کرونایی، جدید به حساب میآیند.
یک دانشجوی ورودی سال ۹۶ دانشگاه تهران در مورد نظافت خوابگاه این دانشگاه میگوید:«به طورمعمول، مکانهای عمومی خوابگاه ما، هر روز (بهجز پنجشنبه و جمعه) نظافت میشود. در آن هفته کرونایی هم مثل قبل، همین نظافت وجود داشت و درجه بالاتری از ضدعفونی اجرا نشد. نظافت و ضدعفونی اتاقها نیز با خودمان بود و به علت زندگی چندنفره در فضای کم، کار خاصی از دست ما برنمیآمد.»
یک دانشجوی دختر ورودی سال ۹۷ دانشگاه علامه نیز وضعیت بهداشت خوابگاهش را «افتضاح» عنوان میکند و میگوید:«خوابگاهها به طور عادی بهخوبی تمیز نمیشود. این وضعیت برای خوابگاه پسرها وجود ندارد. در واقع نوعی تبعیض بر وضعیت نظافت خوابگاهها حکم فرماست. تصور این است که ما به خاطر دختر بودنمان، خودمان باید تمیزکاری کنیم. تنها کاری که خوابگاه در آن یک هفته انجام داد، پر کردن مایع دستشویی و قرار دادن الکل، جلوی در ورودی برای ضدعفونی دست بود.»
دانشجوی دیگری از دانشگاه تهران مهمترین مسئله را «نبود وسایل و نیروی کافی برای ضدعفونی خوابگاه» میداند و تجربه خود را اینگونه روایت میکند:«بعد از منتشر شدن خبر کرونا، قرار بر این بود که سطوح ضدعفونی شود و دستکش و ژل شستوشو به دانشجویان داده شود. دانشگاه ابتدا ادعا کرد که این وعده را عملیاتی میکند اما این اتفاق نیفتاد. صبح قبل از روزی که اخطار تخلیه خوابگاه صادر شود، به سرویس بهداشتی رفتم و متوجه شدم که مایع دستشویی وجود ندارد. ما در حالت عادی هم با این مسئله مواجه هستیم و بسیاری از مواقع مکانهای عمومی و خوابگاه از نظافت خوبی برخوردار نیستند.»
نظافت و ضدعفونی خوابگاه اما تنها بخشی از مسئله خوابگاهها بود. مسئله دیگر، چگونگی اعلام و اجرایی کردن تخلیه خوابگاهها بود. گفتوگوی «نویسا» با دانشجویان خوابگاهی تهران، نشان میدهد که اطلاعرسانی دقیقی در مورد تعطیلی خوابگاه وجود نداشته و دانشجویان یک هفته در بلاتکلیفی به سر میبردند.
یک دانشجوی خوابگاهی دانشگاه تهران در این مورد به «نویسا» میگوید:«اولین اخطار دانشگاه برای تخلیه، الزام تخلیه ۲۴ ساعتی داشت. ما باید در این ۲۴ ساعت بلیط میگرفتیم و مشخص نبود که بلیط هست یا نه. این تعطیلی بعد از یک بینالتعطیلین بود و بچههایی که تازه برای آمدن به تهران پول بلیط داده بودند، باید دوباره برای سفر به شهرشان بلیط میگرفتند و این مسئله، دغدغه مالی ایجاد میکرد. از طرف دیگر مشخص نبود که خوابگاه قرار است برای چه مدتی تخلیه شود. دوستانم در رشتههای معماری، مجسمهسازی و عروسکسازی، وسایل زیاد و سنگینی داشتند که نمیدانستند باید آنها را ببرند یا نبرند.»
دانشجوی دیگری نیز در همین مورد میگوید:«بعضیها قصد سفر به مقصد دور داشتند و تهیه بلیط در ۲۴ ساعت برای آنها ممکن نبود و عدهای دیگر نیز شاغل بودند و نمیدانستند که باید کجا ساکن شوند؟»
تحقیقات نویسا نشان میدهد که هیچ دانشجوی خوابگاهی قبل و بعد از سفر خود از ناقل بودن خود مطمئن نشد؛ این در حالی بود که زندگی خوابگاهی احتمال شیوع ویروس را بالا میبرد.
«هیچ تست و معاینهای از دانشجویان خوابگاهی دانشگاه تهران قبل از سفر به شهرهایشان گرفته نشد.» این جمله را یکی از دانشجویان خوابگاهی دانشگاه تهران میگوید و اضافه میکند:«شاید نتوان در این مورد به دانشگاه انتقاد کرد؛ چراکه هنوز بسیاری از بیمارستانهای ما کیت تشخیص ندارند اما دستکم توقع داشتیم که تب دانشجویان قبل از سفر به شهرشان سنجیده شود یا یک پزشک آنها را معاینه کند؛ چون این امکان وجود داشت که یک دانشجو ناقل باشد و در مسیر عده زیادی را بیمار کند یا به خانه برود و خانواده خود را مریض کند. مسئله دیگر این بود که بسیاری از دانشجویان ساکن قم و گیلان بودند و باید از شهری که وضعیت معمولی داشت باید به قلب کرونا سفر میکردند.»
تجربه کرونا منجر به یادآوری وضعیت درمانگاههای خوابگاهها از طرف دانشجویان شد. یک دانشجوی خوابگاهی دانشگاه تهران داستانی را روایت میکند که خبر از وضعیت نابهسامان درمانگاههای خوابگاههای دانشجویی میدهد. «در یکی از شبهایی که کرونا آمده بود و ما در خوابگاه بودیم حال یکی از دوستانم بد شد و ما او را به درمانگاه خوابگاه بردیم. درمانگاه خوابگاه ما مجهز به دارو و وسایل پزشکی کافی و حتی پزشک یا پرستار ماهر نیستند. امکان انتقال بیمار به بیمارستان هم فقط با آمبولانس دانشگاه وجود دارد. این وضعیت در شرایط کرونایی بیشتر به چشم میآمد.»
شاید تا پیش از این، همه این مشکلات وجود داشت و بخشی از انتقادهای دانشجویان را شکل میداد اما تجربه کرونا ثابت کرد که این مشکلات تا چه حد میتواند خطرناک و بحرانآفرین باشد. تجربه کرونا میتواند نگاهی انتقادی به دانشجویان بدهد و نیز میتواند ابزاری مناسب برای مطالبه و بهبود وضعیت دانشگاهها و خوابگاهها باشد.
تخفیف به دانشجو یا دانشگاه؟
سامانه به سامان نرسید